Το μυθιστόρημα παρακολουθεί  τους ήρωές του, που έρχονται για να εγκατασταθούν και να ζήσουν σε ένα νησί του Ιονίου την εποχή του Μεσοπολέμου, φέρνοντας μαζί τους εμπειρίες από τις χαμένες πατρίδες του Πόντου, την Αγγλία της βιομηχανικής επανάστασης , τη Γαλλία του Λαϊκού Μετώπου και την Ισπανία του εμφύλιου πολέμου.  

Οι ξενοφερμένοι συναγελάζονται με τη ντόπια κοινωνία του νησιού, ιδιαίτερα με δύο οικογένειες καλοστεκούμενων εμπόρων, ανθρώπων που εκτιμούν τα γράμματα και τη μόρφωση. Μέσα από αυτά τα νέα πρόσωπα, το γίγνεσθαι της ευρωπαϊκής επιστήμης και οι νέες κοινωνικές ιδέες φτάνουν στον Νίκο, τον Λουκά και τον Γιωργάκη, νεαρά γυμνασιόπαιδα, και από εκεί διαδίδονται στα μαστορόπουλα και στους νεαρούς μαθητευόμενους στα εμπορικά της Χώρας.

Από εκεί και πέρα οι συμπτώσεις  διαταράσσουν την παγωμάρα που έχει επιβάλλει η μεταξική δικτατορία. Η περιέργεια των μικρών ηρώων του μυθιστορήματος για τις θεωρίες του Αϊνστάιν συναντά την ανεπάρκεια του καθηγητή τους και -συνοδευόμενη από την ιδεολογική εμπάθεια θαυμαστών του φασισμού – καταλήγει σε γεγονότα που συγκλονίζουν την Χώρα, ολόκληρο το νησί αλλά αυτήν ακόμα τη Βασιλική Χωροφυλακή.

Ωστόσο, η μικρή κοινωνία του νησιού διαθέτει ένα πανίσχυρο όπλο: το χιούμορ και την σάτιρα. Αυτό που η Αρσινόη, με την αγράμματη σοφία της, ανήγαγε σε υπερβατικό ον: στην «Τζιοκόντα» της Αρσινόης. Η «Τζιοκόντα», λοιπόν, αναλαμβάνει να κατατροπώσει τη μεταξική αυθαιρεσία με το εμβατήριο «Ταβλω-Τίβλω οβριακή» που συνθέτει η πιτσιρικαρία της γειτονιάς.

Αλλά η «Τζιοκόντα» δεν είναι μόνη της. Την συντροφεύει η Ρουμπίνα, η οποία πέραν από ηγουμένη της μονής της Παναγίας Υπερμάχου Στρατηγού είναι και αστρονόμος, με δικό της τηλεσκόπιο στον πύργο της μονής που ηγουμενεύει. Κυκλοθυμική και αυταρχική, άκρως συναισθηματική και ιδιοφυής παρακολουθεί τις σύγχρονες εξελίξεις στην επιστήμη. Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον θέλει να περισώσει την  μεσαιωνική οικογενειακή της ιστορία. Με διπλωματία, φοβέρες και παρακάλια προσπαθεί να πείσει την Ελένη, την Γαλλίδα ανιψιά της, να ερευνήσει την συμβολή των προγόνων τους στην αστρονομία, ακολουθώντας την εξέλιξη των ιδεών από το ηλιοκεντρικό σύστημα του Κοπέρνικου μέχρι την θεωρία της μεγάλης έκρηξης και του διαστελλόμενου Σύμπαντος. Παράλληλα, έχει το νου της να την προστατέψει από τον γυναικοκατακτητή  Μηχανοδιάολο, ο οποίος ακολουθεί την Ελένη για να τον διαφωτίσει για τις νέες κβαντικές ιδέες, αλλά καταλήγει να την ερωτευτεί.

Ωστόσο, το φασιστικό παρακράτος θέλει να εκδικηθεί το φιάσκο που υπέστη από την πιτσιρικαρία και θέτει στο στόχαστρο τον Νίκο. Ο θεόμουρλος, εκδοροσφαγέας Ναδάλες του Τεντέσκου και τα τσιράκια του στήνουν καρτέρι για να χαρακώσουν (φρεζάρουν) το πρόσωπο του νεαρού, αλλά επεμβαίνουν ο Μηχανοδιάολος και ο πρίγκιπας του τζόγου και της σωματεμπορίας, Νιόνιος Μπόντης, που τους χαλάνε τα σχέδια. Από εκεί και πέρα επεμβαίνει η «Τζιοκόντα» και η ίδια η Αρσινόη για να λύσουν με τραγελαφικό τρόπο τα προβλήματα που ανακύπτουν.

Παρακολουθούμε τους ήρωες να πετάνε σε υπερβατικούς αιθέρες της επιστήμης και της φιλοσοφίας και ύστερα να κολυμπάνε στα κύματα της ιστορίας του μεσοπολέμου που τους παρασέρνει στη φρίκη του πολέμου που έρχεται, με μόνη παρηγοριά το ασίγαστο γέλιο της «Τζιοκόντας».

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

Η οικογένεια Ρενιέρη ήταν αρχοντοχωριάτες, είχαν ακίνητη περιουσία, δούλευαν τα χτήματά τους στο χωριό και έκαναν εμπόριο στη χώρα του νησιού. Ο Μίμης Ρενιέρης, γεννημένος μερικά χρόνια πριν το 1900, ήταν το στερνοπούλι και μοναχογιός του Νικόλα και της Ευτυχίας. Οι τρεις αδελφάδες του ήταν ήδη καλοπαντρεμένες όταν τελείωσε το Σχολαρχείο και αποφάσισε να γίνει πρώτα μαραγκός και ύστερα χρυσοχόος. Έμαθε τις τέχνες αλλά δεν στέριωνε, προς μεγάλη στενοχώρια της Ευτυχίας. Ο πατέρας του δεν ανησυχούσε. Έβλεπε την ομορφάδα και την καπατσοσύνη του γιού του, τον άκουγε να τραγουδάει, τον έβλεπε να γλεντάει και τον καμάρωνε κρυφά, γιατί στα φανερά έπρεπε να σιγοντάρει στην Ευτυχία.
Μόνιμη παρέα του Μίμη από τα μικράτα του ήταν ο δεύτερος ξάδελφός του και συνομήλικός του, ο Μαρίνος Ρενιέρης. Στο χρυσοχοείο γνώρισε και τον Σάκη (Ισαάκ) Μιζρά, γιο του Ραβίνου Νταβία, που προστέθηκε και έδεσε στην παρέα τους, προς μεγάλη θλίψη της Ευτυχίας και κάποια δυσφορία του Νικόλα.

Ξάφνου, ο Μίμης ο ομορφάντρας και καρδιοκατακτητής ερωτεύτηκε τη συχωριανή του Αρσινόη, μοναχοκόρη του Διονυσίου και της Βασιλικής Συριάνη. Ο Συριάνης ήταν καλονοικοκύρης αλλά ο Μίμης δεν είχε ανάγκη από προίκες. Απλώς, ερωτεύτηκε. Πέρναγε και ξαναπέρναγε από το σπίτι της για να τον δει και να ακούσει τους αναστεναγμούς του. Της άρεσε ο Μίμης της Αρσινόης, αλλά και σε ποια δεν άρεσε ο Μίμης. Αποφάσισε λοιπόν να τον εντυπωσιάσει και να φουντώσει ακόμα περισσότερο τον έρωτά του. Ξάπλωσε κάτω από τη λεμονιά της αυλής της, πήρε την Αγία Γραφή, την άνοιξε στην τύχη και προφασίστηκε πως
διαβάζει με αφοσίωση. Πέρασε ο Μίμης μία φορά αναστενάζοντας, πέρασε τη δεύτερη σιγοτραγουδώντας, στο τρίτο πέρασμα πήδηξε το φράχτη, μπήκε στην αυλή, στάθηκε μπροστά της και της είπε, “μπουγαρίνι μου, το βιβλίο το ‘χεις ανάποδα αλλά μη μου σκιάζεσαι εγώ θα σε πάρω γιατί σε αγαπάω”.
Πέταγε από τη χαρά της η Ευτυχία όταν έστελνε το προξενιό στο Συριανέικο. Ο γάμος έδεσε στο «πίτσι-φυτίλι», έδωσε ότι είχε και δεν είχε ο Συριάνης στην κόρη του και γίνανε τα μπασίματα του γαμπρού στο σπίτι της νύφης. Ο Μίμης δεν ενδιαφερότανε ούτε για προικοσύμφωνα ούτε για τις παραδόσεις και τα έθιμα. Στο τραπέζι του αρραβώνα σβήνει τις λάμπες, κουτουπώνει την Αρσινόη και της δίνει ένα φιλί γλωσσάτο. Τσίριξε σπαρακτικά η Αρσινόη, «Μίμη με γκάστρωσες και ούτε στεφάνι μου ΄βαλες ούτε φαντάρος πήγες».
Τα εγγόνια τους δεν έλυσαν ποτέ το μυστήριο της γοητείας που ασκούσε η νόνα τους στον νόνο τους. Στη φωτογραφία του γάμου τους φαίνεται ένας γόης του κινηματογραφου δίπλα σε μία παχουλή κοπελίτσα 16 χρονών, με ύφος αγελαδίτσας. Η Αρσινόη ήταν τελείως αγράμματη, φάλτσα στο τραγούδι, που θεωρούσε το κρασί και το γλέντι αμαρτία.
Το 1916 παντρεύτηκαν και την ίδια χρονιά πήραν κληρωτό τον Μίμης στο στρατό. Μαζί του και η παρέα, ο Σάκης και ο Μαρίνος. Εφτά χρόνια μαζί στο μηχανικό, μέχρι την καταστροφή του 1922. Το 1923 απολύθηκαν, ο Μίμης και ο Μαρίνος λοχίες, δεκανέας ο Σάκης, από δύο παράσημα επ’ ανδραγαθία ο καθείς, σφόδρα βενιζελικοί και οι τρεις τους.

Ο Μίμης και ο Σάκης γύρισαν στο νησί. Ο Μαρίνος σκέφτηκε να μείνει στο στρατό αλλά βρήκε δουλειά μάστορα υποδηματοποιού σε μεγάλο τσαγκάρικο στην Πλάκα και έγινε Αθηναίος

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

Ο ΣΠΥΡΟΣ ΤΖΑΜΑΡΙΑΣ γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Ζάκυνθο. Σπούδασε Φυσική και θεράπευσε την έρευνα και την εκπαίδευση σε ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας, της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Σήμερα υπηρετεί την επιστήμη του ως Καθηγητής Σωματιδιακής και Αστροσωματιδιακής Φυσικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Έχει συμβάλει στην ανάπτυξη, οργάνωση και διοίκηση πανεπιστημιακών σπουδών και ερευνητικών προγραμμάτων, στη διάχυση των επιτευγμάτων της σύγχρονης Φυσικής στην εκπαίδευση και στη δημόσια κατανόηση της επιστήμης.

Η μυθιστορία της «Τζιοκόντας» είναι το πρώτο λογοτεχνικό βιβλίο του. Επιχειρεί, επικαλούμενος την αρωγή των πολυτρόπων μουσών, να εξιστορήσει άθλους του ανθρώπινου νου και βίους απλών, γελασίνων ανθρώπων.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΣΠΥΡΟΣ ΤΖΑΜΑΡΙΑΣ

Έτος έκδοσης: 2024    

ISBN: 978-960-438-263-7

Σελίδες: 492

Τιμή: € 26, 50 €